НҰРА ӨЗЕНІ АЛАБЫНДАҒЫ ЖЕРҮСТІ СУЛАРЫНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ҚҰРАМЫ МЕН КЕҢІСТІКТЕ ТАРАЛУЫ
DOI:
https://doi.org/10.54668/2789-6323-2025-120-5-34-40Кілт сөздер:
Нұра өзені алабы, геохимиялық құрам, антропогендік фактор, ластану динамикасы, ауыр металдарАңдатпа
Бұл мақалада антропогендік факторлардың әсерінен Нұра өзені алабындағы жерүсті суларының геохимиялық құрамының қалыптасуы қарастырылады. Ластауыш заттардың концентрациясын анықтау мақсатында су үлгілері Қарағанды қаласындағы «Қазгидромет» РМК-ның аккредиттелген зертханасында талданды. Зерттеу нәтижелері фондық мәндермен салыстырылып, Нұра өзені алабындағы су сапасының ластану динамикасы анықталды.
Негізгі ластану көздеріне Қарағанды–Теміртау өнеркәсіптік аймағы кәсіпорындарының дұрыс тазартылмаған ағынды суларын төгуі жатады. Олардың қатарында ірі өндірістік нысандар — «Кармед» ЖШС, «Bassel Group LLS» ЖШС, «Теміртаулық электрметаллургиялық комбинат» АҚ және басқа да өнеркәсіптік нысандар бар. Бұл кәсіпорындардың төгінді сулары құрамында қалқымалы заттар, фенолдар, ауыр металдар сияқты ластаушы заттар кездеседі. Жүргізілген талдау антропогендік факторлардың су ресурстарының сапасына айтарлықтай әсер ететінін көрсетеді және Нұра өзені мен оның алабындағы су айдындарының тұрақты экологиялық жағдайын қамтамасыз ету үшін тазарту құрылыстарының техникалық жағдайын жақсартудың маңыздылығын атап өтеді
References
Ullrich S.M., Tanton T.W., Abdrashitova S.A. (2007). Mercury contamination in the vicinity of a former acetaldehyde plant in Temirtau, Kazakhstan. Journal of Environmental Monitoring. Vol. 9, No. 1. P. 75–85.
Tanton T.W., Ullrich S.M., Ilyushchenko M.A. (2015). The problems of managing the mercury contamination of the River Nura. Environmental Science and Pollution Research. Vol. 22, No. 13. P. 10212–10224.
Dzhanaleeva G.M. (1997). Geosystem-basin approach in the study of the natural environment of the Republic of Kazakhstan. Almaty. 44 p.
Palgov N.N. (1959). Rivers of Kazakhstan. Alma-Ata: AN KazSSR. 99 р. [in Russian]
Dzhanaleeva K.M. (2010). Physical Geography of the Republic of Kazakhstan. Astana, Arka-s. P. 436–439.
Plokhinsky N.A. (1970). Biometry. Moscow, Moscow University Press. 367 p.
Bekseitova R.T. (2008). The role of the morpho-orographic factor in the eco-morpholitogenesis of the Central Kazakhstan territory. Domestic geomorphology: past, present, future. Materials of the XXX plenum of the Geomorphology Commission of the Russian Academy of Sciences. SPb. P. 189-191.
Bekseitova R. T. (2012). Ecological-geomorphological systems of platform-denudation plains of the arid zone of Kazakhstan. Report on research (intermediate). KazGU: hands. Almaty. 160 p. [in Russian]
Ozgeldinova Zh.O. (2015). Anthropogenic impact on the geosystems of the Sarysu River Basin: Dis. ... doc. PhD. Astana. 155 p
Informational Bulletin on the state of the environment of the Republic of Kazakhstan for 2022: Astana, RSE "Kazhydromet", 2023. 180 p. [in Russian]
Saet Y.E., Revich B.A., Yanin E.P. (1990). Geochemistry of the Environment. Moscow, Nedra. 335 p.
Ramazanova N, Berdenov Z.G, Ramazanov S, Kazangapova N, Romanova S, Toksanbaeva S, Wendt J. (2019). Landscape-geochemical analysis of steppe zone basin Zhaiyk, News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Series of Geology and Technical Sciences. 436(4). Р.33-41.
Suleimenov I.E, Mun G.A, Pak I.T, Kabdushev S.B, Kenessova Z.A, Kopishev E.E. (2017). Redistribution of the concentrations in polyelectrolyte hydrogels contacts as the basis of new desalination technologies. News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Series of Geology and Technical Sciences. Р.198-205
Downloads
Жарияланды
How to Cite
Журналдың саны
Бөлім
License
Copyright (c) 2025 Гауһар Оспан, Жанар Озгелдиновна, Салтанат Садвакасова
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
