ҚОРШАҒАН ОРТАҒА ӘСЕРДІ АЗАЙТУ МАҚСАТЫНДА АЛМАТЫ ЖЭС ЖАҢҒЫРТУ НҰСҚАЛАРЫН ЭКОЛОГИЯЛЫҚ БАҒАЛАУ
DOI:
https://doi.org/10.54668/2789-6323-2026-121-1-124-132Кілт сөздер:
шығарындылар, атмосфераның ластануы, жылу электр орталығы, табиғи газ, көмір, азот оксиді, күл, көміртек, парниктік газдар, газ турбиналық қон-дырғыларАңдатпа
Бүгінгі таңда жылу электр станцияларының қызметі теріс әсермен қарастырылуда, сондықтан оның жұмысын табиғи газға ауыстырудың шұғыл қажеттілігі туындады. Мақалада бұл процесс - ЖЭО-ның табиғи газға ауысуының - көмір күлінің, күкірт диоксиді мен мазут күлінің зиянды шығарындыларын азайту арқылы ауа сапасын жақсартудың тиімді әдісі ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, азот пен көміртегі тотығы мен парниктік газдар шығарындыларын азайту мәселелері қарастырылуда. Сайып келгенде, бұл ластаушы заттардың жылдық шығарындыларының шамамен 80% - ға төмендеуіне әкеледі. Сондықтан біз Алматы жылу электр орталығын жақсартудың қоршаған ортаға тигізетін кері әсерін барынша азайтумен қатар энергетикалық және жылу қуатын арттыруға, сенімділікті, тиімділікті және пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ететін әдісті таңдауды мақсат етіп қойдық. Зерттеу жылу станцияларының дамуының екі сценарийін қарастырады: көмір және газ. Жаңғыртудың ұсынылатын нұсқасы жаңа энергия көзін – газ турбиналы ЖЭО салу болып табылады. Әр түрлі типтегі заманауи газ турбиналарына негізделген нұсқаларды зерттеу электр және жылу жүктемелерін жабу талаптарына сәйкес келетін оңтайлы шешімді анықтайды.
References
«ЖЭО үшін ПЭК программасы» 2022-2032 жж. – 4 б. [Электрондық ресурс]. – 2022. – URL: https://ecoportal.kz/Public/PubHearings/LoadFile/60191 (жүгінген күні: 09.09.2024).
В. А. Мунц, Е. Ю. Павлюк, А. С. Прошин. Мунц, В. А. Котельные установки и парогенераторы [Электронный ресурс]. – 2020. - https://ibooks.ru/products/382154 (дата обращения 09.09.2-24).
Mohammadjavad Soleimani, Fatemeh Negar Irani, Meysam Yadegar, Nader Meskin (2025). Comprehensive review of gas turbine fault diagnostic strategiesю Journal of Applied Energy. Vol. 401, Part C. P. 35-44. DOI: 10.1016/j.apenergy.2025.126801
Yavorskyi O, Tarakhtii O., Zhukovskyi V., Panin V. (2024). Analysis of the distribution of gas turbine unit operation modes as a tool for improving the stability of the power system. Technology audit and production reserves. Vol. 6 No. 2(80). P. 50-57. DOI: 10.15587/2706-5448.2024.320229
Қазақстан Pеспубликасының экология кодексі. Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI ҚРЗ Кодексі [Электрон. ресурс]. – 2021. – URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K2100000400 (жүгінген күні: 04.06.2025).
Атмосфералық ауаға жол берілетін антропогендік әсер етудің нормативтерін айқындау қағидаларын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 14 қыркүйектегі № 375 бұйрығы [Электрон. ресурс]. – 2021. – URL: https:// https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2100024462 (жүгінген күні: 04.06.2024).
Ең үздік қолжетімді техникалар бойынша «Энергия өндіру мақсатында ірі қондырғыларда отын жағу» анықтамалығын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 23 қаңтардағы № 23 қаулысы [Электрон. ресурс]. – 2024. – URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2400000023/compare (жүгінген күні: 04.06.2024).
Chen K., Liang Sh., Zhang Sh., Shen Zh., Wang, B. (2024). Zero carbon emission and cold energy recovery: Thermodynamic evaluation of a combined ammonia gas turbine and transcritical CO2 cycle. Energy. Vol. 313. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.133714
Yazdani A., Salimi M., Amidpour M., Yilmaz M. (2024). Techno-economic study of gas turbines with hydrogen, ammonia, and their mixture fuels. Heliyon. Vol. 10, Issue 23. P. 1-14. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e40727
I-Fang Su, Yu-Chi Chung, Chiang Lee, Pin-Man Huang (2023). Effective PM2.5 concentration forecasting based on multiple spatial–temporal GNN for areas without monitoring stations. Expert Systems with Applications. Vol. 234. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.121074
Puliang Du, Xiaomin Gong, Bei Han, Xuemei Zhao (2023). Carbon-neutral potential analysis of urban power grid: A multi-stage decision model based on RF-DEMATEL and RF-MARCOS. Expert Systems with Applications. Vol. 234. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.121026
Lima R., Carvalho M., Glauber L. (2023). Analysis of Air Quality in the Metropolitan Region of Recife, Pernambuco. Revista Brasileira de Geografia Física Vol.16, n.6. P. 3168-3188. DOI: 10.26848/rbgf.v16.6.p3168-3188
Ceglinski, L. de V., Tavella, R. A., Boninfácio, A. da S., Santos, J. E. K., & Silva Júnior, F. M. R. (2022). Weekend effect on air pollutant levels in southernmost cities of Brazil with different economic activities. Environmental Monitoring and Assessment, 194(834). P. 1-12. https://doi.org/10.1007/s10661-022-10518-6.
Chen, S. P., Wang, C. H., Lin, W. D., Tong, Y. H., Chen, Y. C., Chiu, C. J., Chiang, H. C., Fan, C. L., Wang, J. L., & Chang, J. S. (2018). Air quality impacted by local pollution sources and beyond – Using a prominent petro-industrial complex as a study case. Environmental Pollution, Vol. 236. P. 699-705.https://doi.org/10.1016/j.envpol.2018.01.091.
Deng, J., Wang, X., Wei, Z., Wang, L., Wang, C., & Chen, Z. (2021). A review of NOx and SOx emission reduction technologies for marine diesel engines and the potential evaluation of liquefied natural gas fueled vessels. Science of the Total Environment. Vol. 766. P. 144319-144337. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.144319.
Han, L., Zhou, W., Li, W., & Qian, Y. (2022). Challenges in continuous air quality improvement: An insight from the contribution of the recent clean air actions in China. Urban Climate. Vol. 46. P. 101328-101338. https://doi.org/10.1016/j.uclim.2022.101328.
Hu, M., Wang, Y., Wang, S., Jiao, M., Huang, G., & Xia, B. (2021). Spatial-temporal heterogeneity of air pollution and its relationship with meteorological factors in the Pearl River Delta, China. Atmospheric Environment. Vol. 254. P. 118415-118428. https://doi.org/10.1016/j.atmosenv.2021.118415.
Lin, Y. C., Lai, C. Y., & Chu, C. P. (2021). Air pollution diffusion simulation and seasonal spatial risk analysis for industrial areas. Environmental Research. Vol. 194. P. 110693-110718. https://doi.org/10.1016/j.envres.2020.110693
Downloads
Жарияланды
How to Cite
Журналдың саны
Бөлім
License
Copyright (c) 2026 Айнур Бегимбетова, Жанна Мусаева, Светлана Мананбаева, Куралай Сагытаева, Акбота Лепесбай
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
